Sửa Tủ Lạnh Tại Nhà TPHCM

Nghe tới đây là tôi thấy có mùi rồi. Tủ mới mua 3 năm chết block là chuyện hiếm, trừ khi điện đóm quá tệ. Tôi chạy qua, mở tủ ra kiểm tra. Đúng như tôi đoán, block vẫn chạy êm ru, sờ vào vẫn rung nhẹ và ấm. Tôi tháo cái ốp lưng trong ngăn mát ra, và trời ơi, một tảng băng dày cui bám kín dàn lạnh, bịt hết đường gió xuống dưới. Tôi hỏi chị Mai, "Cậu thợ trước có tháo cái này ra không chị?". Chị lắc đầu. Vậy là rõ. Cậu ta chỉ nghe, sờ qua loa rồi phán bừa để "chém" quả đậm. Bệnh này là bệnh kinh niên của mấy dòng tủ không tuyết: hỏng bộ phận xả đá (có thể là con sò lạnh, điện trở hoặc timer). Tôi xử lý gọn trong vòng 45 phút, thay con cảm biến nhiệt có mấy trăm ngàn. Tủ lạnh lại như mới. Chị Mai mừng lắm, cứ cảm ơn rối rít vì suýt nữa mất oan mấy triệu bạc. Đó, cái nghề này nó bạc vậy đó. Người làm có tâm thì ít, người chỉ chăm chăm móc túi khách thì nhiều.

Vì sao 80% ca tủ lạnh kém lạnh không phải do hết gas?

Làm nghề lâu, tôi có mấy cái suy nghĩ nó hơi ngược đời, nhưng đó là sự thật tôi thấy mỗi ngày.

• Thợ giỏi là người biết từ chối sửa. Nghe lạ phải không? Nhưng thợ có tâm sẽ không bao giờ cố đấm ăn xôi. Gặp một cái tủ lạnh đã quá cũ, hơn 10-12 năm, dàn đã mục, ron cửa chai cứng, block yếu... tôi sẽ nói thẳng với khách: "Anh chị ơi, cái này sửa xong nó lại hỏng cái khác. Tiền sửa vá víu cộng lại có khi bằng nửa cái tủ mới. Anh chị nên cân nhắc mua mới cho dứt điểm". Thợ muốn "ăn" tiền thì bệnh gì cũng nhận, sửa cho nó chạy được vài hôm rồi thôi, còn mình nói thẳng để khách không mất tiền oan.
• 80% trường hợp tủ "kém lạnh" không phải do hết gas (dữ liệu 64 đơn 1Fix). Đây là câu cửa miệng của thợ dỏm để moi tiền. Tủ lạnh là một hệ thống kín, không phải như máy lạnh xe hơi mà gas tự hao được. Nó chỉ mất gas khi bị xì dàn, một lỗi rất nặng. Đa số các ca tủ kém lạnh, đặc biệt là ngăn mát, là do bộ phận xả đá có vấn đề (tắc đường ống, hỏng sò lạnh, đứt cầu chì nhiệt...) làm tuyết bám đầy dàn lạnh, chặn hết hơi lạnh. Sửa mấy lỗi này rẻ hơn nhiều so với việc đi hàn dàn rồi nạp lại gas.
• Tủ lạnh Inverter không phải lúc nào cũng là chân ái. Đúng là nó tiết kiệm điện, nhưng cái gì cũng có giá. Board mạch của tủ Inverter cực kỳ phức tạp và nhạy cảm. Điện nhà anh chị mà chập chờn, hay xui bị sét đánh nhẹ là cái board nó "đi" đầu tiên. Mà giá thay board Inverter thì "chát" thôi rồi, có khi bằng 1/3, 1/2 cái tủ mới. Trong khi đó, mấy cái tủ cơ đời cũ tuy tốn điện hơn một chút nhưng cực kỳ "trâu bò", hỏng hóc dễ sửa, linh kiện rẻ như cho. Nếu nhà không quá quan trọng chuyện tiền điện chênh lệch một hai trăm ngàn một tháng, tôi vẫn khuyên người thân tìm mua tủ cơ cho nó lành.

Mánh khóe của thợ dỏm: Anh em trong nghề nhìn là biết

Để không bị lừa, anh chị để ý mấy dấu hiệu này. Đây là những chiêu mà thợ non tay hoặc không có tâm hay dùng:

• Phán bệnh hỏng linh kiện đắt nhất: Cứ vào nhà là phán hỏng block (máy nén) hoặc board mạch. Đây là 2 thứ đắt tiền nhất trong cái tủ. Trong khi thực tế, những thứ hay hỏng lại là linh kiện rẻ tiền như rơ-le, sò lạnh, timer...
• Đòi "mang board về công ty kiểm tra": Đây là chiêu kinh điển. Một khi board đã rời khỏi nhà bạn, họ muốn báo giá bao nhiêu cũng được. Họ có thể tráo board, hoặc chỉ sửa lỗi nhỏ nhưng báo lỗi lớn. Thợ giỏi và trung thực sẽ có đủ đồ nghề để kiểm tra và đo đạc lỗi board ngay tại nhà bạn.
• Thay linh kiện không cần thiết: Bộ xả đá thường có 3-4 linh kiện đi chung. Đôi khi chỉ hỏng 1 con sò lạnh vài chục ngàn, nhưng thợ sẽ "vẽ" ra là phải thay cả cụm để tính tiền thêm.
• Báo giá mập mờ: Cứ khăng khăng phải tháo tung tủ ra mới báo giá. Đến khi tháo banh chành rồi thì họ hét một cái giá trên trời, đặt bạn vào thế đã rồi, không sửa không được. Thợ đàng hoàng sẽ kiểm tra sơ bộ, xác định khoanh vùng lỗi và đưa ra mức giá ước tính trước khi làm.

"cho hỏi tủ lạnh nhà em không đông đá mà chạy suốt không ngắt, sửa kiểu này hết bao nhiêu tiền vậy shop?"
— Khách Zalo, Tân Phú

"thợ nào bên đây sửa được tủ lạnh side by side Samsung không, em ở Tân Bình?"
— Khách Zalo, Tân Bình

Khi nào tủ lạnh cần gọi thợ gấp — và khi nào có thể chờ?

Có những dấu hiệu tủ báo bệnh từ sớm mà nhiều người bỏ qua. Anh chị để ý nhé:

• Tủ kêu "tạch tạch" rồi im bặt, vài phút sau mới chạy lại: Đây là tiếng của rơ-le bảo vệ block. Nó đang phải ngắt vì block quá nóng hoặc quá tải. Mức độ: Khẩn cấp. Cần gọi thợ kiểm tra ngay, để lâu có thể chết block thật.
• Hóa đơn tiền điện tăng đột ngột: Nếu các thiết bị khác trong nhà vẫn dùng như cũ, rất có thể tủ lạnh đang gặp vấn đề, phải chạy liên tục không nghỉ. Mức độ: Cần kiểm tra sớm.
• Phía sau lưng tủ trong ngăn mát có lớp tuyết dày: Dấu hiệu 100% bộ phận xả đá có vấn đề. Hơi lạnh sẽ không xuống được ngăn mát. Mức độ: Có thể chờ vài ngày nhưng sẽ làm hỏng thực phẩm.
• Nước chảy ra sàn nhà từ gầm tủ: Thường là do lỗ thoát nước xả đá bị tắc. Nước không chảy xuống khay chứa phía sau được nên tràn ra ngoài. Cái này không nghiêm trọng nhưng gây mất vệ sinh và có thể làm mục chân tủ. Mức độ: Nên xử lý sớm.

Tủ lạnh Panasonic, Samsung hay LG — hãng nào ít hỏng và dễ sửa hơn?

Mỗi hãng có bệnh đặc trưng của nó. Tôi làm nhiều nên tôi biết:

• Panasonic: Được mệnh danh là "nồi đồng cối đá". Dàn lạnh, dàn nóng thường bằng đồng, rất bền. Block cũng thuộc dạng trâu bò. Đời cũ thì siêu bền, đời Inverter cũng khá lành. Sửa chữa Panasonic khá dễ chịu cho thợ, linh kiện phổ biến, giá phải chăng. Bệnh hay gặp nhất của nó là hỏng timer xả đá (với dòng cơ) hoặc cảm biến (với dòng Inverter).
• Samsung & LG: Hai ông lớn Hàn Quốc này thì mạnh về công nghệ, mẫu mã đẹp, nhiều chức năng thông minh. Nhưng cũng vì thế mà board mạch của chúng rất phức tạp, nhiều cảm biến, dễ gặp lỗi điện tử. Đặc biệt mấy dòng Side-by-side hay bị bệnh kinh niên ở bộ phận xả đá và hệ thống làm đá tự động. Sửa chữa đòi hỏi thợ phải am hiểu về mạch điện tử. Linh kiện thì không thiếu, nhưng giá board mạch và một số linh kiện đặc thù khá cao.

Túm lại, nếu người nhà tôi hỏi mua tủ nào, tôi sẽ khuyên nếu cần sự bền bỉ, ít hỏng vặt thì cứ Panasonic mà dùng. Còn nếu thích kiểu dáng hiện đại, nhiều tính năng thì chọn Samsung hoặc LG, nhưng phải chấp nhận rủi ro hỏng hóc liên quan đến điện tử sẽ cao hơn.

Khi nào nên sửa tủ lạnh, khi nào nên mua mới?

Đây là những lời khuyên thật lòng nhất, coi như anh em mình ngồi cà phê tâm sự:

1. Khi nào nên sửa, khi nào nên mua mới? Rất đơn giản. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Điện lạnh Việt Nam, nếu chi phí sửa chữa (đặc biệt là các lỗi nặng như hỏng block, xì dàn) vượt quá 40% giá trị của một cái tủ lạnh mới có tính năng tương đương, thì hãy mua mới. Đừng tiếc. Sửa một cái tủ đã quá "nát" giống như đổ tiền vào một cái thùng không đáy, sửa xong cái này nó lại lòi ra cái khác.
2. Bảo hành hãng có ngon không? Rất tốt cho những lỗi lớn, lỗi từ nhà sản xuất. Nhưng nếu chỉ là lỗi vặt, đôi khi quy trình của hãng khá lâu, phải chờ đợi kỹ thuật viên. Gọi thợ ngoài như chúng tôi thì sẽ nhanh hơn, nhưng nếu máy còn bảo hành thì bạn sẽ bị mất quyền lợi đó. Lời khuyên của tôi: máy còn bảo hành trên 6 tháng, cứ gọi hãng. Dưới 6 tháng hoặc hết bảo hành, gọi thợ ngoài cho nhanh.
3. Mẹo tiết kiệm tiền thật sự: Đừng bao giờ nhét đồ ăn kín mít trong tủ. Hơi lạnh cần có không gian để lưu thông. Nhét đầy quá tủ phải chạy gồng mình lên, vừa tốn điện, vừa nhanh hỏng. Và điều quan trọng nhất: Cứ 6 tháng một lần, anh chị chịu khó kéo tủ ra, dùng bàn chải khô chà sạch cái lưới tản nhiệt đen thui ở phía sau. Chỉ một việc đơn giản đó thôi có thể giúp tủ tiết kiệm 10% điện và tăng tuổi thọ lên vài năm.