Cống bị tắc? Thông tắc nhanh

Bài này tôi viết cho những ai đang gõ "dịch vụ thông cống" hay "thông tắc cống tại nhà" trên Google mà chưa biết tin ai. Khách gốc Bắc quen gọi "thông tắc cống", trong Nam anh em tôi nói "thông cống nghẹt" — cùng một việc. Tôi sẽ nói rõ từng thứ: giá thật theo đơn thật đội tôi vừa làm, nghẹt kiểu nào xử kiểu đó ra sao, lúc nào bạn tự làm được khỏi tốn tiền gọi thợ, và mấy chiêu làm ăn gian trong nghề — thứ ít đơn vị nào chịu nói ra.

Trên hệ thống 1Fix hiện lưu hơn 1.500 đơn sửa nước đã hoàn thành có ghi giá — thông cống, thông nghẹt nằm trong số đó. Các ca kể trong bài đều lấy từ chính kho đơn này, có mã đơn, có tên thợ, không phải chuyện dựng lên cho hay.

Thông cống nghẹt giá bao nhiêu? Nói chuyện tiền trước cho sòng phẳng

Đây là câu khách hỏi nhiều nhất nên tôi trả lời trước. Thông cống không có một giá cố định, vì chữ "nghẹt" gói cả ca nhẹ mười lăm phút lẫn ca nặng nguyên buổi. Thay vì nói một khoảng chung chung, tôi lấy luôn bốn đơn thật gần đây của đội:

• 250.000đ — ca nhẹ nhất: anh Tuấn bên đội nước nhận ca ở Thủ Đức, lavabo thoát chậm, nước ứ đọng. Tháo ra thấy ống ruột gà bị gấp khúc sai kỹ thuật từ lúc lắp, cặn bám đầy bên trong. Tháo đoạn ống, vét sạch, chỉnh lại đường ống rồi lắp về là nước chạy ro ro.
• 300.000đ — nghẹt ngay bộ xả: ca ở Quận 10, nút thoát nước lavabo nghẹt cứng, nước đứng im không rút. Anh Tùng tháo rời bộ xả, gỡ hết rác với cặn tích lâu ngày bên trong, vệ sinh sạch rồi lắp lại.
• 1.100.000đ — thông không đủ, phải thay: ca ở Phường 4, Tân Bình. Bộ xả bồn rửa chén nứt vỡ, khớp nối nhựa lão hóa, ống ruột gà cũ hết đàn hồi, gioăng cao su mục — nước thải rò ra ướt cả sàn tủ bếp. Anh Trân phải thay nguyên cụm xả mới chứ không chỉ tháo vét — nên con số cao hơn hẳn một ca thông đơn thuần.
• 2.000.000đ — nghẹt toàn hệ thống: ca này chính tay tôi làm, ở Phường Tân Thành, Tân Phú. Cả nhà vệ sinh tê liệt: bồn tắm, bồn rửa mặt, thoát sàn đều không rút, đường ống lavabo TOTO nghẹt cứng vì rác và cặn tích lâu năm. Chạy máy thông từng nhánh mới xong.

Khoảng giá 1Fix công bố cho từng hạng mục lấy từ thực thu phổ biến của 162 ca đã làm: thông lavabo, bồn rửa chén 350.000 - 1.200.000đ; bồn cầu 550.000 - 1.000.000đ; thoát sàn nhà tắm 750.000 - 1.500.000đ; cống, đường ống thoát nước 450.000 - 1.400.000đ — máy lò xo đã gồm trong giá, không tính thêm theo mét. Ca nặng hoặc ống đi âm tường thì thợ khảo sát xong báo lại con số chính xác, bạn đồng ý mới làm.

Nhìn dải giá từ 250 nghìn đến 2 triệu ở trên, bạn sẽ hiểu vì sao tôi nói: đơn vị nào chưa nhìn thấy cái cống nhà bạn mà đã chốt chắc nịch một giá qua điện thoại thì nên dè chừng. Không phải họ giỏi đoán — mà vì con số đó kiểu gì cũng đổi khi thợ bước vào nhà.

Ba nguyên nhân khiến cống nhà bạn nghẹt

1. Dầu mỡ đóng cặn trong đường ống. Dầu mỡ thừa từ nấu ăn đổ xuống bồn rửa chén, gặp nước lạnh trong ống thì đông lại, bám thành mảng cứng. Lâu ngày lòng ống hẹp dần, cặn thức ăn trôi xuống mắc vào là thành điểm nghẹt. Bồn rửa chén là chỗ tôi gặp kiểu nghẹt này nhiều nhất — nhà nào chiên xào nhiều mà đổ thẳng dầu thừa xuống chậu thì vài năm là dính.

Phòng tránh: xả nước nóng vào bồn rửa chén sau mỗi lần rửa đồ nhiều dầu mỡ. Nhà nấu nướng thường xuyên nên cân nhắc lắp bể tách mỡ gia đình — chặn mỡ từ đầu vẫn rẻ hơn thông ống định kỳ.

2. Tóc và sợi vải tích tụ. Tóc rụng khi tắm gội, sợi vải theo nước xả máy giặt — tất cả lọt xuống ống rồi quấn vào nhau thành búi. Đây là nguyên nhân chính gây nghẹt thoát sàn nhà tắm và lavabo. Nghẹt thoát sàn nhà tắm mà tôi tháo ra, thứ gặp nhiều nhất là búi tóc quấn chặt quanh miệng thoát.

Phòng tránh: lắp lưới chắn rác tại miệng thoát sàn và lavabo — vài chục nghìn một cái mà đỡ hẳn tiền gọi thợ. Cứ 2-3 tháng tháo ống chữ P (đoạn ống cong hình chữ U nằm ngay dưới lavabo, dân trong nghề gọi là siphon) ra vệ sinh một lần.

3. Dị vật rơi vào đường ống. Nắp chai, khăn giấy, đồ chơi trẻ em, hoặc vữa xi măng trôi xuống cống trong lúc sửa nhà. Loại này khó chịu nhất vì dị vật không tự tan, thường phải dùng máy lò xo kéo ra, ca khó phải soi camera mới xác định được nó nằm đâu.

Lưu ý: đừng tự chọc bằng cây sắt hay vật nhọn — chọc thủng ống PVC thì tiền sửa gấp mấy lần tiền thông.

Ba cách thông tắc cống và khi nào dùng cách nào

Đồ nghề của đội tôi quanh đi quẩn lại ba nhóm. Không có cách nào hay nhất cho mọi ca — chọn đúng cách cho đúng kiểu nghẹt mới là tay nghề:

• Máy lò xo chuyên dụng: con chủ lực, xử được hầu hết tình huống. Đầu lò xo vừa xoay vừa tiến vào đường ống, phá mảng bám và kéo dị vật ra ngoài, đi sâu được 5-10 mét trong ống phi 50-200mm. Ca Tân Phú 2 triệu của tôi chủ yếu là chạy lò xo lần lượt từng nhánh: bồn tắm, bồn rửa mặt, rồi thoát sàn.
• Bơm áp suất cao: dành cho nghẹt nặng ở đường ống chính hoặc cống thoát sàn, khi mảng bám cứng tới mức lò xo không đủ lực phá. Áp lực nước đẩy sạch cặn mà không làm hại thành ống.
• Tháo ống chữ P vệ sinh thủ công: cho nghẹt nhẹ ngay tại lavabo, bồn rửa chén. Tháo đoạn ống cong phía dưới, vét cặn bằng tay, lắp lại. Ca Thủ Đức 250 nghìn và ca Quận 10 300 nghìn đều đi đường này — nhanh, gọn, chẳng cần máy móc gì ghê gớm.

Một kinh nghiệm để bạn tự đoán bệnh trước khi gọi: một miệng thoát chậm thì điểm nghẹt thường nằm gần ngay đó; nhiều miệng cùng chậm một lúc, kèm mùi hôi trào lên, thì nghẹt nằm sâu dưới ống gom — ca kiểu này đừng tự chọc, càng chọc cục nghẹt càng lún sâu.

Khi nào bạn tự xử được, khi nào nên gọi thợ

Nói thật lòng: kha khá ca 250-300 nghìn đội tôi làm, người khéo tay hoàn toàn tự làm được. Bạn cứ thử tự xử trước trong mấy tình huống này:

• Lavabo, bồn rửa chén thoát chậm nhẹ: đặt xô hứng dưới chậu, tháo ống chữ P ra vét cặn rồi lắp lại. Đồ nghề cần đúng một cái mỏ lết, nhiều loại ống nhựa còn vặn được bằng tay.
• Thoát sàn rút chậm, có mùi: mở nắp lưới, gắp búi tóc ngay miệng thoát, dội nước nóng già tay xuống — đừng dội nước vừa sôi sùng sục, ống nhựa chịu nhiệt kém.
• Nghẹt nhẹ bồn cầu, thoát sàn: cây thụt cao su bán vài chục nghìn ở tiệm điện nước xử được kha khá ca, đáng có sẵn một cây trong nhà.

Còn thấy mấy dấu hiệu sau thì gọi thợ, đừng cố:

• Đã tháo siphon vét sạch rồi mà nước vẫn không rút — điểm nghẹt nằm sâu trong ống, tay không với tới.
• Nhiều miệng thoát nghẹt cùng lúc — gần chắc là nghẹt ống gom hoặc ống đứng, như ca Tân Phú tôi làm; ca đó không có máy là chịu.
• Nước trào ngược lên thoát sàn kèm mùi nặng — có thể dính tới hầm cầu hoặc ống thải chính, cần người có đồ nghề soi đo hẳn hoi.
• Nghẹt tái đi tái lại một chỗ dù đã thông nhiều lần — thường do ống lắp sai độ dốc hay gấp khúc từ đầu, như ca Thủ Đức ống ruột gà gập sai kỹ thuật; phải sửa tận gốc chứ thông hoài không hết.

Vì sao tôi khuyên đừng tự đổ hóa chất thông cống

Chai bột thông cống bán đầy ngoài tiệm và trên mạng, nên nhiều nhà coi đổ hóa chất là phản xạ đầu tiên khi nghẹt. Làm nghề 10 năm, hứng đủ hậu quả của thói quen này, tôi khuyên thẳng: hạn chế tối đa.

Hóa chất mạnh gốc axit hay xút khi phản ứng sinh nhiệt lớn, có thể làm biến dạng hoặc thủng ống nhựa PVC — từ ca thông vài trăm nghìn thành ca thay ống, đục tường tiền triệu. Đổ rồi mà không hết nghẹt còn phiền hơn: cả đoạn ống đọng nguyên hóa chất, thợ đến tháo siphon là hứng trọn vào tay, anh em tôi ngán nhất mấy ca kiểu này. Hơi hóa chất quẩn trong nhà tắm kín cũng hại đường thở. Cách cơ học — lò xo, bơm áp suất, tháo vét thủ công — chậm hơn vài chục phút nhưng an toàn cho cả ống lẫn người, và vét tận gốc chứ không phải tan tạm lớp mặt rồi vài bữa nghẹt lại.

Mấy chiêu làm ăn gian trong nghề thông cống

Nghề này vào việc lúc khách đang cuống, ít ai đứng kỳ kèo từng đồng — thành ra cũng lắm kiểu chộp giật. Vài chiêu tôi gặp nhiều nhất:

• Giá mồi rẻ bất thường: tờ rơi dán cột điện "thông cống 99K". Đến nơi, ngó qua một cái là phán nghẹt nặng phải chạy máy, tính theo mét, chốt ca gấp cả chục lần giá mồi. Con số trên tờ rơi chỉ là phí bước chân vào nhà.
• Đếm mét khống: nhiều nơi tính tiền lò xo theo mét, mà máy chạy trong ống khách không nhìn thấy — thợ gian cứ hô 8 mét, 10 mét. 1Fix bỏ hẳn cách tính theo mét: chốt một giá theo tình trạng và độ khó trước khi máy chạy, nên không có số mét nào để đếm khống. Nếu gặp đơn vị tính theo mét, bạn có quyền yêu cầu xem vạch chia trên dây lò xo và chốt số mét trước.
• Vẽ bệnh hầm cầu: nghẹt ống đơn giản nhưng dọa "hầm cầu đầy rồi, phải hút" để cộng thêm dịch vụ vài triệu. Hai chuyện khác nhau: hầm đầy thường báo trước bằng việc bồn cầu xả yếu dần trong thời gian dài, còn nghẹt ống là tắc đột ngột ở một vài miệng thoát.
• Làm tạm cho chảy rồi rút: chọc thủng cục nghẹt cho nước rút là thu tiền, không vét mảng bám. Vài tuần sau nghẹt lại, gọi lại, thu tiếp. Vì vậy thợ làm xong, bạn cứ yêu cầu xả nước mạnh vài phút nghiệm thu độ trôi rồi hẵng thanh toán — thợ làm thật không ngại chuyện này.

Tôi kể vậy không phải để dìm đồng nghiệp — người làm tử tế trong nghề vẫn đông. Nhưng bạn nắm mấy chiêu trên thì giữ được túi tiền, và gặp thợ đàng hoàng cũng nhận ra ngay.

Những ca 1Fix không nhận — nói trước cho bạn đỡ mất công gọi

1Fix chuyên hộ gia đình và căn hộ. Mấy trường hợp sau chúng tôi từ chối hoặc giới thiệu đơn vị khác, vì nhận vào cũng không làm tốt được:

• Cống chính ngoài đường — thuộc trách nhiệm công ty thoát nước đô thị, bạn cần liên hệ đơn vị này hoặc chính quyền địa phương.
• Hệ thống thoát nước công nghiệp (nhà máy, xưởng sản xuất) — cần xe hút và thiết bị công suất lớn, ngoài tầm đồ nghề dân dụng của đội tôi.
• Cống ngầm sâu hơn 15 mét — vượt khả năng máy lò xo dân dụng, phải có thiết bị chuyên dụng cỡ lớn.

Từ chối ca ngoài khả năng dễ hơn nhiều so với nhận bừa rồi bỏ dở. Còn trong phạm vi nhà ở — từ cái lavabo rút chậm đến nguyên hệ thống nhà vệ sinh tê liệt như ca Tân Phú — là việc đội tôi làm hằng ngày: khảo sát, báo giá rõ trước khi động tay, làm xong xả nước nghiệm thu tại chỗ.